Ouder worden: verval én groei!

Ouder worden: verval én groei!

Ouder worden is een continu veranderingsproces dat feitelijk al begint bij de geboorte. Groei en verval horen beiden bij het ouder worden, maar het zijn vooral de tekenen van verval die ons ‘oud’ laten voelen. Niemand ontkomt aan veroudering, tenminste voorlopig niet. Ouderdomsonderzoeker Aubrey de Grey zegt dat we in de toekomst misschien wel 1000 jaar kunnen worden. Maar is dit wel zo wenselijk? Hij ziet de ouderdom als een ziekte die genezen kan worden. Geeft de beperkte tijd die we hebben – met zijn diepten en hoogten – niet juist betekenis aan het leven? Het zijn vragen voor de toekomst. Nu lijkt het vooral realistisch dat steeds meer mensen de honderd jaar gaan halen. Met die levensverwachting is het nog een hele uitdaging om de eigen levensloop en het ouder worden vorm te geven. Want wanneer kun je voor jezelf spreken van een vitaal, goed , sociaal en betekenisvol leven?

Dit zijn vragen die moeilijk zo even te beantwoorden zijn. Bovendien kan het antwoord voor ieder van ons heel anders zijn. Hoewel we doorlopend keuzes maken om het leven de moeite waard te maken, spelen deze vragen vooral een centrale rol bij belangrijke levensgebeurtenissen, zoals een nieuwe baan, pensionering en het verlies van een dierbare of van je eigen gezondheid. 

We vergeten nog wel eens dat ook groei onderdeel blijft van het ouder worden. Laten we daarom eerst eens kijken hoe groei en verval precies centraal staan in ons leven. De wetenschapper Paul Baltes deed hier onderzoek naar en maakt onderscheid tussen twee ontwikkelingscurves. De ene curve vertelt ons iets over onze fysieke ontwikkeling (onze ‘hardware’), de andere curve gaat over onze geestelijke ontwikkeling (onze ‘software’). Fysiek zijn we op onze top rond ons 20e levensjaar, waarna de curve gestaag afneemt. Het roze veld rondom de rode lijn geeft aan dat we de hoogte van de lijn, en dus de achteruitgang, kunnen beïnvloeden. Door gezond te leven nemen onze fysieke kwaliteiten minder snel af. 

curve-van-baltusBaltes laat zien dat onze geestelijke vermogens pas rond het 60e levensjaar op zijn top zijn en dit niveau blijft lang bewaard. Strategisch denken en handelen, advies, coaching, vakkennis, het zien van samenhang en conflict oplossend vermogen zijn enkele voorbeelden van vaardigheden die juist op latere leeftijd tot bloei komen. De vaardigheden en levenservaring dragen in toenemende mate bij aan onze levenswijsheid en visie. Ook hier hebben we zelf invloed op deze curve door geestelijk in beweging te blijven en uitdagingen te blijven zoeken.  

Wat betekent dit inzicht als je op het punt staat om te stoppen met werken? Daarover volgende week meer.

Lieneke Akkerman, trainer/adviseur en coach Stavoor Pensioen in Zicht

Roselinde van Ravestein-van Os, toegepast gerontoloog. Zij liep een half jaar stage bij Stavoor, deed literatuuronderzoek naar de Blue Zones en keek mee bij PIZ cursus

Terug